పాత పథకం (ఎంజీఎన్‌ఆర్‌ఈజీఏ) – కొత్త పథకం (విక్సిత్ భారత్ గ్రామీణ ఉపాధి మిషన్) మధ్య తేడాలు...

---

విక్సిత్ భారత్ గ్యారెంటీ ఫర్ రోజ్గార్ అండ్ అజీవిక మిషన్ గ్రామీణ్ : ఎంజీఎన్‌ఆర్‌ఈజీఏకు బదులుగా కొత్త పథకం

భారత గ్రామీణాభివృద్ధిలో కీలక పాత్ర పోషించిన మహాత్మా గాంధీ జాతీయ గ్రామీణ ఉపాధి హామీ పథకం (MGNREGA) స్థానంలో ఇప్పుడు కేంద్ర ప్రభుత్వం ఒక కొత్త పథకాన్ని తీసుకురావడానికి సిద్ధమవుతోంది. ఈ కొత్త పథకానికి విక్సిత్ భారత్ గ్యారెంటీ ఫర్ రోజ్గార్ అండ్ అజీవిక మిషన్ గ్రామీణ్ అనే పేరు పెట్టారు. దీనిని సంక్షిప్తంగా VBG-RAMG లేదా జీ రామ్ జీ బిల్ అని పిలుస్తున్నారు.

---

ఎంజీఎన్‌ఆర్‌ఈజీఏ ఎందుకు మార్పుకు గురవుతోంది?

గ్రామీణ ప్రాంతాల్లో వ్యవసాయ సీజన్ల సమయంలో లేబర్ కొరత తీవ్రంగా ఉందనే విమర్శలు ఎంజీఎన్‌ఆర్‌ఈజీఏపై చాలాకాలంగా ఉన్నాయి. ముఖ్యంగా పంటల నాట్లు, కోత సమయాల్లో కూలీలు అందుబాటులో లేకపోవడం రైతులకు ఇబ్బందిగా మారింది.

ఈ సమస్యను పరిష్కరించేందుకే కొత్త పథకంలో సీజనల్ బ్రేక్ అనే కీలక అంశాన్ని ప్రవేశపెట్టారు.

---

కొత్త పథకంలోని సీజనల్ బ్రేక్ విధానం

ఈ కొత్త బిల్లులో ఒక సంవత్సరంలో గరిష్టంగా 60 రోజుల వరకు సీజనల్ బ్రేక్ ఇవ్వవచ్చు.

• వ్యవసాయ పీక్ సీజన్లలో ఎంజీఎన్‌ఆర్‌ఈజీఏ తరహా పనులకు విరామం
• రైతులకు అవసరమైన సమయంలో లేబర్ అందుబాటులో ఉండేలా చర్యలు
• రాష్ట్ర ప్రభుత్వాలకు పూర్తి నిర్ణయాధికారం
• జిల్లా, బ్లాక్, ప్రాంతాల వారీగా వేర్వేరు సీజనల్ బ్రేక్‌లు

---

ఎంజీఎన్‌ఆర్‌ఈజీఏ – 20 ఏళ్ల ప్రయాణం ఒకసారి వెనక్కి చూసుకుంటే

2005లో ప్రారంభమైన ఎంజీఎన్‌ఆర్‌ఈజీఏ ప్రపంచంలోనే అతిపెద్ద ఉపాధి హామీ చట్టంగా గుర్తింపు పొందింది.

• ప్రతి గ్రామీణ కుటుంబానికి సంవత్సరానికి 100 రోజుల పని హామీ
• పురుషులు – మహిళలకు సమాన వేతనం
• 15 రోజుల్లో పని ఇవ్వకపోతే నిరుద్యోగ భృతి
• 5 కిలోమీటర్ల పరిధిలోనే పని కల్పింపు
• గ్రామీణ పేదరికం తగ్గింపులో కీలక పాత్ర
• పట్టణాలకు వలసలను తగ్గించడంలో సహకారం

2005 నుంచి 2025 వరకు
• మొత్తం ఖర్చు: సుమారు 11.74 లక్షల కోట్ల రూపాయలు
• మొత్తం పనిదినాలు: 4872 కోట్ల పర్సన్ డేస్

వరల్డ్ బ్యాంక్ కూడా ఈ పథకాన్ని గ్రామీణాభివృద్ధికి ఉత్తమ ఉదాహరణగా ప్రశంసించింది.

---

కొత్త విక్సిత్ భారత్ గ్రామీణ ఉపాధి పథకంలోని ప్రధాన మార్పులు

కొత్త పథకం ఎంజీఎన్‌ఆర్‌ఈజీఏ కంటే మరింత విస్తృతంగా రూపుదిద్దుకుంటోంది.

• వార్షిక పని హామీ 100 రోజుల నుంచి 125 రోజులకు పెంపు
• పని చేసిన 15 రోజుల్లోనే వేతన చెల్లింపు
• పని ఇవ్వకపోతే నిరుద్యోగ భృతి కొనసాగింపు
• పనులను నాలుగు ప్రధాన కేటగిరీలుగా విభజన

---

పనుల నాలుగు ముఖ్య కేటగిరీలు

కొత్త పథకంలో చేపట్టే పనులను ఈ విధంగా విభజించారు:

• నీటి భద్రత (Water Security)
• గ్రామీణ మౌలిక వసతులు (Rural Infrastructure)
• జీవనోపాధి మౌలిక వసతులు (Livelihood Infrastructure)
• విపత్తు నిర్వహణ & రెసిలియన్స్ (Disaster Resilience)

---

టెక్నాలజీ & పారదర్శకతపై ప్రత్యేక దృష్టి

కొత్త బిల్లులో ట్రాన్స్పరెన్సీ కోసం ఆధునిక సాంకేతికతను ఉపయోగిస్తున్నారు.

• బయోమెట్రిక్ హాజరు
• జియో ట్యాగింగ్ ద్వారా పనుల పర్యవేక్షణ
• పని జరిగిన ప్రదేశాన్ని పూర్తిగా ట్రాక్ చేయడం
• బలమైన గ్రీవెన్స్ రిడ్రెస్సల్ మెకానిజం

---

పాత పథకం (ఎంజీఎన్‌ఆర్‌ఈజీఏ) – కొత్త పథకం (విక్సిత్ భారత్ గ్రామీణ ఉపాధి మిషన్) మధ్య తేడాలు

అంశం	పాత పథకం – ఎంజీఎన్‌ఆర్‌ఈజీఏ	కొత్త పథకం – విక్సిత్ భారత్ గ్రామీణ ఉపాధి మిషన్
ప్రారంభ సంవత్సరం	2005	ప్రతిపాదిత కొత్త బిల్
ప్రధాన లక్ష్యం	గ్రామీణ పేదలకు ఉపాధి హామీ	ఉపాధితో పాటు స్థిర జీవనోపాధి అభివృద్ధి
వార్షిక పని దినాలు	100 రోజులు	125 రోజులు
వ్యవసాయ సీజన్‌లో పని	కొనసాగుతుంది	సీజనల్ బ్రేక్ (గరిష్టంగా 60 రోజులు)
రైతులపై ప్రభావం	లేబర్ కొరత సమస్య	పీక్ సీజన్‌లో లేబర్ అందుబాటు
పనుల విభజన	పరిమిత పనులు	4 ప్రధాన కేటగిరీలు
పని కేటగిరీలు	సాధారణ గ్రామీణ పనులు	నీటి భద్రత, గ్రామీణ మౌలిక వసతులు, జీవనోపాధి మౌలిక వసతులు, విపత్తు నిర్వహణ
వేతన చెల్లింపు	ఆలస్యం తరచుగా	15 రోజుల్లో వేతనం హామీ
టెక్నాలజీ వినియోగం	పరిమితం	బయోమెట్రిక్, జియో ట్యాగింగ్
పారదర్శకత	మోస్తరు స్థాయి	అధిక పారదర్శకత
నిధుల విధానం	100% కేంద్రం	కేంద్రం + రాష్ట్రాల భాగస్వామ్యం
సాధారణ రాష్ట్రాలకు నిధులు	వర్తించదు	కేంద్రం 60%, రాష్ట్రం 40%
ఈశాన్య రాష్ట్రాలకు నిధులు	వర్తించదు	కేంద్రం 90%, రాష్ట్రం 10%
వార్షిక వ్యయం	సుమారు 1 లక్ష కోట్ల వరకు	సుమారు 1.51 లక్షల కోట్లు
దీర్ఘకాల లక్ష్యం	పేదరిక నివారణ	విక్సిత్ భారత్ 2047 లక్ష్యం

---

ఎంజీఎన్‌ఆర్‌ఈజీఏలో 100% కేంద్ర ప్రభుత్వం నిధులు ఇచ్చేది. కానీ కొత్త పథకంలో ఇది మారుతోంది.

• సాధారణ రాష్ట్రాలు:
– కేంద్ర ప్రభుత్వం 60%
– రాష్ట్ర ప్రభుత్వం 40%

• ఈశాన్య, హిమాలయ రాష్ట్రాలు:
– కేంద్రం 90%
– రాష్ట్రం 10%

• యూనియన్ టెర్రిటరీస్:
– 100% కేంద్ర ప్రభుత్వం

---

వార్షిక వ్యయం & విక్సిత్ భారత్ లక్ష్యం

ఈ కొత్త పథకానికి ప్రతి సంవత్సరం సుమారు:

• మొత్తం వ్యయం: 1.51 లక్షల కోట్ల రూపాయలు
• కేంద్ర ప్రభుత్వ వాటా: 95,692 కోట్ల రూపాయలు

ఈ పథకం 2047 విక్సిత్ భారత్ లక్ష్యానికి అనుగుణంగా గ్రామీణ ఉపాధి, జీవనోపాధి, మౌలిక వసతుల అభివృద్ధిపై దృష్టి పెట్టింది.

---

ముగింపు

ఎంజీఎన్‌ఆర్‌ఈజీఏ గ్రామీణ భారతదేశాన్ని మార్చిన చట్టం అయితే, విక్సిత్ భారత్ గ్యారెంటీ ఫర్ రోజ్గార్ అండ్ అజీవిక మిషన్ గ్రామీణ్ భవిష్యత్ గ్రామీణ అభివృద్ధికి దిశానిర్దేశం చేసే పథకంగా కనిపిస్తోంది. ఉపాధితో పాటు స్థిరమైన జీవనోపాధి, మౌలిక వసతులు, సాంకేతిక పారదర్శకత కలగలిపిన ఈ కొత్త పథకం గ్రామీణ భారతాన్ని మరో స్థాయికి తీసుకెళ్లే అవకాశం ఉంది.

---